Ulga na ekspansję i wydatki pracownicze: na targi z ulgą podatkową, ale tylko samolotem

Częstym problemem interpretacyjnym związanym ze stosowaniem ulgi na ekspansję jest kwestia tzw. wydatków pracowniczych. Czy targi,  w których udział uprawnia do ulgi na ekspansję, mogą odbywać się tylko w mieście z lotniskiem pasażerskim? Zagadnieniu warto się zatem przyjrzeć na tle stanowiska organów podatkowych i sądów administracyjnych.

Szansa na rozwój polskich firm: ulga na ekspansję

Jedną z ulg wprowadzonych reformami tzw. Polskiego Ładu jest ulga na ekspansję (ulga prowzrostowa). Stanowi ona formę podatkowej zachęty do takiego lokowania kapitału polskich firm, które pozwoli na tworzenie i wprowadzanie na rynek innowacyjnych produktów przyczyniających się do szybszego wzrostu ich przedsiębiorstw. Z tego względu ulga na ekspansję (ulga prowzrostowa) została powiązana z poniesieniem wydatków należących do szeroko pojętej sfery działań marketingowych. Koszty uzyskania przychodów, będące skutkiem „rynkowej ofensywy” podatnika (udział w targach, zamawianie materiałów reklamowych), dzięki wprowadzeniu ulgi na ekspansję mogą przyczynić zarówno do ustalenia niższej wartości podstawy opodatkowania, jak i dalszego jej zmniejszenia przez odliczenie niektórych spośród nich w ramach ulgi na ekspansję. Nie oznacza to jednak, że skorzystanie z ulgi na ekspansję nie będzie wymagało od podatnika roztropnego podejścia – wprost przeciwnie, dość kazuistyczne stanowisko fiskusa powinno skłaniać do precyzyjnego uzasadniania poniesionych wydatków.

Ulga na ekspansję (ulga prowzrostowa) – przysługuje tylko na udaną ekspansję?

Zgodnie z art. 18eb ustawy o CIT podatnik uzyskujący przychody inne niż przychody z zysków kapitałowych ma prawo odliczać od podstawy opodatkowania koszty uzyskania przychodów poniesione w celu zwiększenia przychodów ze sprzedaży produktów do wysokości dochodu uzyskanego przez podatnika w roku podatkowym z przychodów innych niż przychody z zysków kapitałowych, nie więcej jednak niż 1 000 000 zł w roku podatkowym. Przy stosowaniu ulgi na ekspansję warto jednak pamiętać o wprowadzonych przez ustawodawcę ograniczeniach:

• przez produkty rozumie się rzeczy wytworzone przez podatnika;
• przez zwiększenie przychodów ze sprzedaży produktów, o których mowa w ust. 1, rozumie się odpłatne zbycie produktów do podmiotu niebędącego podmiotem powiązanym w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT;
• podatnik jest uprawniony do skorzystania z odliczenia pod warunkiem, że w okresie 2 kolejno następujących po sobie lat podatkowych, licząc od roku podatkowego, w którym poniósł koszty zwiększenia przychodów, zwiększył przychody ze sprzedaży produktów w stosunku do przychodów z tego tytułu ustalonych na ostatni dzień roku podatkowego poprzedzającego rok poniesienia tych kosztów lub osiągnął przychody ze sprzedaży produktów dotychczas nieoferowanych, lub osiągnął przychody ze sprzedaży produktów dotychczas nieoferowanych w danym kraju. W przypadku, gdyby plany ekspansji nie zakończyły się powodzeniem, podatnik jest obowiązany w zeznaniu składanym za rok podatkowy, w którym upłynął termin do osiągnięcia przychodów ze sprzedaży produktów, do odpowiedniego doliczenia kwoty uprzednio odliczonej).
• przy ustalaniu spełnienia warunku dotyczącego zwiększenia przychodów ze sprzedaży produktów uwzględnia się wyłącznie przychody, z których dochód podlega opodatkowaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Spełnienie tych przesłanek stanowi nierzadko przedmiot sporu między podatnikami i organami podatkowymi. O kontrowersjach tych – w szczególności na tle pojęcia „produktu nieoferowanego” i produkcji na zlecenie – pisaliśmy już na naszym blogu [sprawdź artykuł].

Wydatki pracownicze w uldze na ekspansję: podstawa prawna

Interesującą kategorię kosztów uzyskania przychodów, którą można uwzględnić przy ustalaniu zakresu ulgi na ekspansję, są wydatki pracownicze. Należy jednak podkreślić, że owe „koszty pracownicze” dotyczą jedynie uczestnictwa pracowników w targach. Jak bowiem czytamy w art. 18eb ust. 7 ustawy o CIT:

Za koszty uzyskania przychodów poniesione w celu zwiększenia przychodów ze sprzedaży produktów uznaje się koszty:

1) uczestnictwa w targach poniesione na:

1. a) organizację miejsca wystawowego,
2. b) zakup biletów lotniczych dla pracowników,
3. c) zakwaterowanie i wyżywienie dla pracowników.

Już przy wstępnej lekturze tego przepisu nietrudno zauważyć, że ustawodawca posłużył się terminami, które – będąc znaczeniowo ostrymi – prowadzą do radykalnego ograniczenia prawa do ulgi na ekspansję. Stanowiące fundament myśli prawniczej założenie o racjonalności prawodawcy kazałoby traktować ten legislacyjny zabieg poważnie. Czy zatem podatnik będzie uprawniony do uwzględnienia przy obliczeniu ulgi na ekspansję wydatków, jakie poniósł zleceniobiorca udający się koleją na branżowy kongres, nie zaś jako pracownik (w rozumieniu Kodeksu pracy) zmierzający drogą lotniczą na targi? Czy targi,  w których udział uprawnia do ulgi na ekspansję, mogą odbywać się tylko w mieście z lotniskiem pasażerskim?

Wobec tych problemów pojawienie się wniosków o wydanie interpretacji indywidualnych było tylko kwestią czasu.

Czy na targi wolno jechać pociągiem? Zakres wydatków pracowniczych w uldze na ekspansję

W tym stanie rzeczy nie jest zaskoczeniem, że organ interpretacyjny przyjmował, w oparciu o rzekomą precyzję pojęć użytych w ustawie, restrykcyjne stanowisko co do zakresu ulgi na ekspansję. Tytułem przykładu wskażmy interpretację indywidualną, niestety tylko w części uchyloną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (I SA/Bd 376/25). Zgodnie z podejściem zaprezentowanym w niej przez Dyrektora KIS, do ulgi na ekspansję nie będą uprawniały koszty przejazdu pracowników koleją i samochodami; koszty transportu samochodowego można uwzględnić tylko w zakresie, w jakim były niezbędne do organizacji miejsca wystawowego (przewóz sprzętu i materiałów koniecznych do organizacji stosika targowego). Za takim stanowiskiem miałoby przemawiać niewymienienie przez ustawodawcę w katalogu kosztów uzyskania przychodów (kosztów kwalifikowanych) na potrzeby ulgi na ekspansję innych niż samolot środków lokomocji.

Choć w zakresie niektórych zarzutów WSA zgodził się ze skarżącą interpretację spółką, to w odniesieniu do wydatków na przejazdy kolejowe podzielił rygorystyczne stanowisko fiskusa. Sądu nie przekonały argumenty podatnika, wskazującego na niską emisyjność (!) transportu kolejowego. W ocenie sądu katalog kosztów uprawniających do ulgi na ekspansję ma (w tym wypadku) charakter zamknięty, co ogranicza wybór podatnika, który chciałby skorzystać z ulgi na ekspansję, do transportu lotniczego.

Na uwagę podatników rozważających skorzystanie z odliczenia wydatków pracowniczych w ramach ulgi na ekspansję zasługuje także interpretacja indywidualna z roku 2023 (0111-KDWB.4010.2.2023.2.HK). Sprawa dotyczyła interpretacji indywidualnej, niekorzystnej dla spółki produkującej maszyny przemysłowe (np. suszarnie i parzelnie do drewna) oraz kotły biogazowe. Właśnie w związku z tym drugim segmentem swojej działalności podatnik zdecydował się na udział w Kongresie Biogazu. Niestety, w ocenie organu (w tej części interpretacja nie została zaskarżona) wydatki poniesione na uczestnictwo w tym wydarzeniu nie uprawniają spółki do skorzystania z ulgi na ekspansję. Jak wywodził organ interpretacyjny, opisany we wniosku Kongres Biogazu nie może być utożsamiany ze zdarzeniem, jakim są targi. (…) W ocenie organu więc nie należy uznać za koszty uzyskania przychodów poniesione w celu zwiększenia przychodów ze sprzedaży produktów wydatków związanych z innymi wydarzeniami niż targi (np. wydatków związanych z uczestnictwem w kongresach, tutaj: w Kongresie Biogazu). Skarga na interpretację została oddalona przez WSA w Bydgoszczy (I SA/Bk 465/23).

Ulga na ekspansję: warunki rygorystyczne, choć możliwe do spełnienia

Z przedstawionego przeglądu orzecznictwa wynika, że przesłanki zaliczenia wydatków pracowniczych do kosztów uzyskania przychodów uprawniających do ulgi na ekspansję są przez organy podatkowe interpretowane wąsko. Warto też pamiętać o ryzyku związanym z sytuacji granicznymi (mogą pojawić się wątpliwości co do rozróżnienia między kosztami udziału w targach a kosztami reprezentacji, wyłączonymi z kosztów uzyskania przychodów). Nie powinno to jednak przesłaniać korzyści, jakie wynikają z zastosowania tej ulgi. Formalnie niekorzystne dla podatników wykładnie mogą bowiem właściwie ukierunkować podatników zmierzających do skorzystania z ulgi na ekspansję. Dla przykładu: potwierdzone stanowiskami organów interpretacyjnych i sądów administracyjnych faworyzowanie przez ustawodawcę transportu lotniczego wskazuje, że ulga skierowana jest przede wszystkim do firm, które planują wejście na rynki zagraniczne (przy założeniu, że dochody ze sprzedaży będą opodatkowane w Polsce).

Wsparcie Arena Advisory

Wsparcia w zakresie zastosowania ulgi na ekspansję (ulgi prowzrostowej) udzielą Państwu eksperci Arena Advisory (więcej na temat świadczonych przez nas usług doradztwa prawnego i biznesowego [tutaj].

Autor publikacji: