NSA pozwala na częściowe odliczenie VAT, nawet jeśli podatnik realizuje również czynności nieobjęte tym podatkiem

W jednym z najnowszych wyroków z maja 2025 r. (sygn. akt I FSK 1918/21) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął istotną kwestię dotyczącą stosowania współczynnika i prewspółczynnika odliczenia VAT w przypadku podmiotów prowadzących działalność mieszaną – opodatkowaną i zwolnioną, ale również niepodlegającą opodatkowaniu VAT.

Spór dotyczył prawa do częściowego odliczenia podatku VAT od wydatków inwestycyjnych związanych z utrzymaniem i pielęgnacją infrastruktury ogólnodostępnej. Podmiot wskazał, że nieruchomości i tereny objęte projektem są wykorzystywane zarówno do działalności objętej jak i nieobjętej opodatkowaniem VAT, a jednocześnie wskazane wydatki nie mogą być przypisane bezpośrednio do konkretnych czynności opodatkowanych. W związku z tym, planowano zastosowanie prewspółczynnika odliczenia, określonego zgodnie z art. 86 ust. 2b u.p.t.u., w celu proporcjonalnego obniżenia podatku należnego (na bazie współczynnika VAT, z uwagi na prowadzenie przez podatnika zarówno działalności opodatkowanej, jak i zwolnionej).

Organ podatkowy uznał takie podejście za nieuzasadnione, argumentując, że wydatki nie mają bezpośredniego związku z działalnością opodatkowaną i nie uprawniają do odliczenia podatku. WSA podtrzymał tę ocenę, uznając, że skoro inwestycje nie służą wprost działalności generującej obrót opodatkowany, prawo do odliczenia nie przysługuje.

NSA zajął jednak odmienne stanowisko. W ocenie sądu, kluczowe jest rozróżnienie między związkiem bezpośrednim a pośrednim wydatków z działalnością opodatkowaną. Związek bezpośredni występuje, gdy zakup towarów lub usług jest niezbędny do wytworzenia towarów lub świadczenia usług podlegających opodatkowaniu. Związek pośredni natomiast dotyczy wydatków, które wpływają na funkcjonowanie całej działalności podmiotu i mogą przyczyniać się do osiągania przychodów z działalności opodatkowanej, nawet jeśli nie są bezpośrednio powiązane z konkretną czynnością.

NSA uznał, że wydatki inwestycyjne podmiotu, choć związane z infrastrukturą częściowo udostępnianą ogółowi (w tym przypadku były to m.in. koszty związane z utrzymaniem drzewostanu na obszarze parku), mają pośredni związek z działalnością opodatkowaną, m.in. w zakresie wynajmu, komercjalizacji wyników badań czy świadczenia usług generujących przychód opodatkowany VAT u podatnika mającego swoją siedzibę w tej właśnie lokalizacji. Tym samym, zdaniem NSA, podmiot ma prawo do odliczenia podatku naliczonego, którego wysokość powinna zostać określona stosownie do stosowanego przez podatnika współczynnika i prewspółczynnika VAT.

Wyrok potwierdza, że organy podatkowe powinny analizować zarówno związek bezpośredni, jak i pośredni wydatków z działalnością opodatkowaną przy ustalaniu prawa do odliczenia VAT. Ponadto, rozstrzygnięcie NSA wskazuje, że prewspółczynnik odliczenia stanowi właściwe narzędzie dla podmiotów, których wydatki nie mogą być przypisane do konkretnych czynności opodatkowanych i to niezależnie od tego, czy dla docelowej realizacji prawa do odliczenia posługują się równocześnie współczynnikiem.

Orzeczenie ma więc istotne znaczenie praktyczne dla podmiotów stosujących współczynnik i prewspółczynnik odliczenia. Utrzymanie infrastruktury lub ponoszenie kosztów ogólnych, które mają wpływ na możliwość i jakość prowadzenia działalności opodatkowanej, może uprawniać do proporcjonalnego odliczenia VAT, nawet jeśli część wydatków dotyczy infrastruktury, którą odruchowo trudno jest powiązać z realizacją konkretnych usług podlegających opodatkowaniu.

Autor publikacji: