Mocno w górę, lekko w dół: opodatkowanie sektora bankowego w Polsce wobec zmian

27 listopada Prezydent RP podpisał ustawę z dnia 6 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych (Dz. U. poz. 1658). Przepisy te zmieniają zasady opodatkowania sektora finansowego (począwszy od roku 2026).

Zmiany w opodatkowaniu banków w roku 2026: CIT

Wobec rosnących potrzeb fiskalnych (zwłaszcza, co podkreślano w toku prac legislacyjnych, konieczności zwiększenia wydatków na obronność) Rada Ministrów wniosła projekt ustawy nowelizującej zarówno ustawę o CIT, jak i ustawę o podatku od niektórych instytucji finansowych. Ustawa ta wprowadza zmiany w opodatkowaniu sektora bankowego, ustanawiają nowe stawki CIT oraz podatku bankowego.

Zgodnie z nowymi przepisami stawki CIT dla banków zasadniczo wyniosą:

• • w 2026 roku: 30 proc.

• • w 2027 roku: 26 proc.

• • w 2028 roku: 23 proc.

Będzie to zatem wyraźny wzrost stawek CIT dla banków: wzrost ten będzie jednak wyraźniejszy dla banków komercyjnych niż dla banków spółdzielczych. Dochody banków spółdzielczych i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, dla których ustanowiono nową stawkę CIT na poziomie 21% podstawy opodatkowania.

Nowa stawka podatku bankowego (podatku od niektórych instytucji finansowych)

Oprócz podatku CIT – daniny publicznej wspólnej osobom prawnym – sektor bankowy w Polsce podlega opodatkowaniu specjalnym podatkiem, tzw. podatkiem bankowym. Został on uregulowany ustawą z dnia 15 stycznia 2016 r. o podatku od niektórych instytucji finansowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 623).

O ile znowelizowany art. 7 tej ustawy utrzymuje dotychczasową stawkę podatku (0,0366% podstawy opodatkowania) dla podmiotów z szeroko pojętego sektora ubezpieczeniowego i pożyczkowego (m.in. zakłady ubezpieczeń, zakłady reasekuracji, instytucje pożyczkowe), o tyle obniżona zostanie stawka tego podatku dla podatników będących bankami krajowymi, oddziałami banków zagranicznych lub instytucji kredytowych, także spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi.

Nowa (obniżona) stawka podatku od niektórych instytucji finansowych wyniesie – w stosunku do w/w podmiotów – 0,0293% podstawy opodatkowania, przy czym w roku 2027 zastosowanie znajdzie – na mocy przepisu art. 12a ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych – stawka 0,0329% podstawy opodatkowania.

Podstawa opodatkowania podatkiem od niektórych insytucji finansowych

Podstawa opodatkowania w podatku bankowym (podatku od niektórych instytucji finansowych) uregulowana została – w sposób dość kazuistyczny – w art. 5 ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych.

W przypadku podatników z szeroko pojętego sektora bankowego (głównie banki i SKOKi), podstawą opodatkowania jest nadwyżka sumy wartości aktywów podatnika, wynikająca z zestawienia obrotów i sald, ustalonego na ostatni dzień miesiąca na podstawie zapisów na kontach księgi głównej, zgodnie z przepisami o rachunkowości lub stosowanymi przez podatnika standardami, ponad kwotę 4 mld zł.

Kto odczuje skutki zmian w opodatkowaniu banków? Banki, ich klienci, czy cała gospodarka?

Choć materia nowelizowanej ustawy dotyczyła relatywnie wąskiej grupy podatników, zmiany w opodatkowaniu banków wzbudziły zainteresowanie opinii publicznej, a kontrowersje ujawniły się podczas parlamentarnych prac legislacyjnych (zwłaszcza w zakresie różnicowania sytuacji banków komercyjnych i banków spółdzielczych). Poruszanym w debacie eksperckiej problemem był także potencjalny wpływ podwyższonego (okresowo nawet radykalnie) opodatkowania na sytuację gospodarczą – tak w odniesieniu do poszczególnych przedsiębiorstw oraz gospodarstw domowych, jak i w wymiarze makroekonomicznym. Jak przy wielu tego rodzaju zmianach w prawie podatkowym, zachodzi bowiem obawa, że objęte podwyższonym opodatkowaniem podmioty przerzucą jego ekonomiczny koszt na swoich klientów. W przypadku sektora finansowego, stanowiącego „krwioobieg gospodarki”, skutkiem może być ograniczenie dostępu przedsiębiorców do finansowania, a zatem – możliwości rozwoju biznesu.

To, czy założone przez ustawodawcę cele – finansowanie obronności i programów socjalnych – uda się osiągnąć bez uszczerbku dla kondycji biznesu (nie tylko bankowego), pokaże sytuacja gospodarcza najbliższych miesięcy.

Podatki w sektorze bankowym: wsparcie Arena Advisory

Bez wątpienia, wchodząca w życie 1 stycznia 2026 r. nowelizacja ustawy o CIT oraz ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych sprawi, że w każdym z najbliższych lat przy opodatkowaniu podmiotów działających w sektorze bankowym będą stosowane inne zasady. Czynnik ten powinien być uwzględniony w planowaniu działalności banków w perspektywie kilkuletniej (zwłaszcza przy ustalaniu opłat za usługi bankowe czy korzystanie z kapitału).

Arena Advisory posiada doświadczony zespół ekspertów w zakresie CIT, którym nieobca jest także – skomplikowana i specyficzna – problematyka opodatkowania sektora bankowego – zapraszamy do kontaktu.

Autorka publikacji: